İş Kanunu'na göre vardiya kuralları

Kuralların özeti

Haftalık 45 saat ve denkleştirme

Genel kural olarak haftalık çalışma süresi 45 saattir. Aksi kararlaştırılmamışsa bu süre haftanın çalışılan günlerine eşit bölünür: 6 gün çalışılan bir işyerinde günde 7,5 saat, 5 gün çalışılan bir işyerinde günde 9 saat. Taraflar anlaşırsa haftalık süre günlere farklı dağıtılabilir; bu durumda günlük çalışma 11 saati geçemez.

Denkleştirme uygulamasında bazı haftalar 45 saatten fazla, bazı haftalar daha az çalışılır. İki aylık dönemin ortalaması 45 saati aşmıyorsa fazla mesai doğmaz. Toplu iş sözleşmesiyle bu dönem dört aya, turizm sektöründe dört aya ve toplu iş sözleşmesiyle altı aya kadar uzatılabilir.

İki vardiya arasında 11 saat dinlenme

Postalar halinde çalışılan işlerde bir vardiyanın bitişi ile aynı kişinin sonraki vardiyasının başlangıcı arasında en az 11 saat kesintisiz dinlenme olmalıdır. Örneğin 23:00'te biten kapanış vardiyasından sonra kişi ertesi gün en erken 10:00'da başlayabilir. Postaların değiştirildiği haftalarda da bu süre kısaltılamaz.

Hafta tatili

Çalışana tatil gününden önceki 7 günlük zaman dilimi içinde en az 24 saat kesintisiz dinlenme verilir. Hafta tatilinin pazar günü olması zorunlu değildir; vardiyalı işyerlerinde her kişinin hafta tatili farklı güne denk gelebilir. Önemli olan, kimsenin 7 gün art arda çalışmamasıdır.

Gece çalışması

Çalışma hayatında gece, en geç 20:00'de başlayıp en erken 06:00'da biten ve en fazla 11 saat süren dönemdir. Gece çalışması 7,5 saati geçemez. Turizm, özel güvenlik ve sağlık hizmeti yürütülen işlerde çalışanın yazılı onayı alınarak bu süre aşılabilir. Ayrıntılar gece vardiyası rehberindedir.

Ara dinlenme

4 saat ya da daha kısa çalışmada 15 dakika, 4 saatten fazla 7,5 saate kadar çalışmada 30 dakika, 7,5 saatten fazla çalışmada 1 saat ara dinlenme verilir. Ara dinlenme çalışma süresinden sayılmaz.

Fazla mesai

Haftalık 45 saati aşan çalışma fazla mesaidir. Her fazla saat için ücret yüzde 50 artırılarak ödenir ya da çalışan isterse her fazla saat için 1 saat 30 dakika serbest zaman kullanır. Fazla mesai için çalışanın onayı gerekir ve yıllık toplam 270 saati aşamaz.

Ulusal bayram ve genel tatiller

Ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışılıp çalışılmayacağı toplu iş sözleşmesiyle ya da iş sözleşmesiyle belirlenir. Bu günlerde çalışan kişiye o günün ücretine ek olarak bir günlük ücret daha ödenir (m.47). Bayram haftalarında ihtiyaç tablosunu ayrıca gözden geçirmek iyi olur.

Bu kurallar OptiShift'te nasıl uygulanır?

OptiShift'te haftalık süre, iki vardiya arası dinlenme, hafta tatili ve yasal mola kurulu gelir; plan bu kurallara göre hazırlanır. Gece vardiyasının 7,5 saati aşması ve yıllık fazla mesainin 270 saate yaklaşması uyarı olarak gösterilir. Planı elle değiştirdiğinizde aşılan bir kural varsa yayından önce listelenir.