Fazla mesai nasıl hesaplanır? Örnekli anlatım
Son güncelleme:
Haftalık 45 saati aşan her saat fazla mesaidir ve normal saat ücretinin yüzde 50 fazlasıyla ödenir. Saat ücreti genellikle aylık brüt ücretin 225'e bölünmesiyle bulunur. Örneğin aylık brüt ücreti 30.000 TL olan kişinin saat ücreti 133,33 TL, fazla mesai saat ücreti 200 TL'dir. Çalışan isterse ücret yerine her fazla saat için 1 saat 30 dakika serbest zaman kullanır. Fazla mesai yılda 270 saati aşamaz ve çalışanın onayı gerekir.
Fazla mesai nedir?
İş Kanunu'nun 41. maddesine göre fazla mesai, haftalık 45 saati aşan çalışmadır. Denkleştirme uygulanan işyerlerinde bazı haftalarda 45 saati aşmak, dönemin ortalaması 45 saati geçmiyorsa fazla mesai sayılmaz.
İş sözleşmesinde haftalık süre 45 saatten az belirlenmişse (örneğin 40 saat), 40 ile 45 saat arasındaki çalışmaya fazla sürelerle çalışma denir. Bu saatler yüzde 25 zamlı ödenir.
Saat ücreti nasıl bulunur?
Aylık ücretle çalışanlarda uygulamada aylık brüt ücret 225'e bölünür. 225, ayın 30 günü ile günlük 7,5 saatin çarpımıdır.
Örnek hesap
| Adım | Hesap | Sonuç |
|---|---|---|
| Aylık brüt ücret | 30.000 TL | |
| Saat ücreti | 30.000 ÷ 225 | 133,33 TL |
| Fazla mesai saat ücreti | 133,33 × 1,5 | 200 TL |
| Bir haftada 49 saat çalışma | 49 − 45 | 4 saat fazla mesai |
| O haftanın fazla mesai ücreti | 4 × 200 | 800 TL |
Bu tablo bir örnektir. Gerçek ücret bordrosunda vergi ve kesintiler ayrıca hesaplanır.
Serbest zaman
Çalışan isterse fazla mesai ücreti yerine her fazla saat için 1 saat 30 dakika, fazla sürelerle çalışmada her saat için 1 saat 15 dakika serbest zaman kullanır. Serbest zaman altı ay içinde, çalışma süreleri içinde ve ücret kesilmeden kullandırılır.
Sınırlar ve onay
- Fazla mesai yılda en fazla 270 saattir.
- Fazla mesai için çalışanın onayı alınır.
- Gece çalışması 7,5 saati geçemeyeceği için gece vardiyasında fazla mesai yapılması kural olarak mümkün değildir.
- 18 yaşından küçükler ve sağlık kuralları bakımından günde 7,5 saat ya da daha az çalışılması gereken işlerde çalışanlar fazla mesaiye kalamaz.
Fazla mesaiyi doğru kaydetmek
Ay sonunda doğru hesap yapabilmek için her haftanın gerçek çalışma saatleri kaydedilmelidir. Plandaki saat ile gerçek saat farklı olduğunda (vardiya uzadığında ya da biri erken çıktığında) düzeltmenin kayda geçmesi gerekir.
OptiShift'te fazla mesai
OptiShift planda bir kişinin haftalık sınırı aşacağı saatleri gösterir ve fazla mesaiyi hafta hafta raporlar. Çalışan vardiyası gerçekte farklı saatlerde olduysa düzeltme ister, onaylandığında fazla mesai yeniden hesaplanır. Aylık puantajı Excel olarak indirebilirsiniz.
Bu yazı genel bilgi verir ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Toplu iş sözleşmesi, iş sözleşmesi ya da sektörünüze özel düzenlemeler farklı kurallar getirebilir; işletmenize özel durumlar için bir iş hukuku uzmanına danışın.